بزرگنمایی:
جنگها پیش از آنکه در میدان نبرد آغاز شوند، در ذهنها و روایتها متولد میشوند؛ جایی که واژهها میتوانند به اندازه سلاحها سرنوشت ملتها را تغییر دهند.
علیرضا مقدم
جنگها همیشه با شلیک نخستین گلوله آغاز نمیشوند؛ پیش از آن، کسانی هستند که سالها ذهنها را برای شنیدن صدای گلوله آماده میکنند. آنان با روایت میجنگند، با واژهها سنگر میسازند و با ترس، خشم یا غرور، افکار عمومی را به میدان نبرد میکشانند.
پدرخوانده جنگ، یک فرد یا یک دولت نیست؛ یک منطق است.
منطقی که بقای خود را در تداوم بحران میبیند و صلح را نه یک فرصت، بلکه تهدیدی برای نفوذ و قدرت خود تلقی میکند. برای این منطق، هر مصالحهای ضعف است، هر گفتوگویی خیانت و هر دعوتی به عقلانیت، عقبنشینی.
در جهان امروز، جنگ دیگر صرفاً در سنگرها جریان ندارد. روایتها، شبکههای اجتماعی، رسانهها، اتاقهای فکر، الگوریتمها و حتی هوش مصنوعی، بخشی از میدان نبرد شدهاند. پیش از آنکه شهری ویران شود، ذهنها اشغال میشوند؛ پیش از آنکه مرزی سقوط کند، حقیقت زیر آوار روایتهای متعارض دفن میشود.
این شماره، نه برای دفاع از جنگ نوشته شده است و نه برای انکار تهدیدها. هدف ما، دعوت به واقعبینی است. میخواهیم از جنگ، نه با هیجان، بلکه با عینک اقتصاد، سیاست، امنیت، رسانه و جامعهشناسی سخن بگوییم. زیرا باور داریم که امنیت ملی، محصول تعادل این مؤلفههاست، نه غلبه یکی بر دیگری.
ما بر این باوریم که بزرگترین پیروزی، جلوگیری از جنگی است که میتوان از آن پیشگیری کرد؛ و بزرگترین شکست، گرفتار شدن در روایتهایی است که انسان را از دیدن واقعیت بازمیدارند.
شاید مهمترین پرسش این پرونده نیز همین باشد:
پدرخوانده واقعی جنگ چه کسی است؟ آن که ماشه را میکشد، یا آن که سالها پیش، ذهنها را برای کشیده شدن ماشه آماده کرده است؟
«پدرخواندههای جنگ» عنوان پروندهای است که در سه شماره متوالی، از سه زاویه اقتصاد، سیاست و امنیت، جنگ را نه از منظر هیجان، بلکه از منظر منافع ملی، واقعگرایی و مسئولیتپذیری تحلیل خواهد کرد.
علاوه بر این در شماره جاری به موضوع " جنگ روایتها و روایت ها در جنگ " خواهیم پرداخت.