بزرگنمایی:

نقد و معرفی کتاب “کوره راه” اثر محمد فرهانچی
کتاب کوره راه نوشته محمد فرهانچی، اثری است که از دو داستان بلند با موضوعات متفاوت ولی در نهایت انسانی شکل گرفته است. این کتاب با پرداخت به مسائل اجتماعی و انسانی، توانسته جایگاه خود را در دنیای ادبیات معاصر ایران پیدا کند.

داستان اول:  عمو حیدر
داستان اول تحت عنوان “عمو حیدر” روایت‌گر زندگی مردی است که 20 سال از عمر خود را در زندان سپری کرده و در روزی خاص و بدون هیچ پیش‌زمینه‌ای نامش به عنوان یکی از آزادی‌ها از بلندگوی زندان پخش می‌شود. اما این آزادی برای عمو حیدر نه تنها خوشایند نیست بلکه با خود اضطراب، بی‌پناهی و احساس تنهایی عمیقی به همراه دارد. او که هیچ کسی در بیرون از زندان ندارد، دچار بحران می‌شود و نمی‌داند باید چه کند. حتی با تمام زحماتی که دوستانش برای کمک به او کشیده‌اند، او همچنان در برابر آزادی مقاومت می‌کند. این داستان نگاهی دارد به مظلومیت زندانیانی که سال‌ها در زندان هستند و پس از آزادی نمی‌دانند چگونه با دنیای بیرون برخورد کنند. نویسنده به طور هوشمندانه‌ای به مشکلات این افراد پرداخته و از جنبه اجتماعی به نقد سیستم‌های موجود می‌پردازد.
در این داستان، روابط انسانی و روحیه همدلی زندانیان با یکدیگر به زیبایی نمایش داده شده است. شخصیت‌هایی مانند اصغر و پهلوان که تمام تلاش خود را برای حمایت از عمو حیدر به کار می‌بندند، نشان‌دهنده اهمیت انسانیت و فداکاری در میان افراد است. همچنین، داستان سؤالات مهمی درباره سیستم قضایی و مشکلات پس از آزادی زندانیان به ذهن خواننده می‌آورد. آیا سیستم زندان تنها به آزادی زندانیان فکر می‌کند یا باید تدابیری برای بازگشت به جامعه و حمایت از آنها در نظر بگیرد؟

داستان دوم:  بازگشت
داستان دوم تحت عنوان “بازگشت” روایت مردی است که برای درمان همسرش دست به دزدی می‌زند و در تلاش است تا ماشین دزدیده شده را به فروش برساند، اما با مشکلات زیادی مواجه می‌شود. این داستان بیشتر از آنکه درباره دزدی باشد، درباره فداکاری و از خودگذشتگی است. اصغر، شخصیت اصلی داستان، در موقعیتی قرار می‌گیرد که برای حفظ خانواده و درمان همسرش حاضر است به اشتباهات بزرگی دست بزند. اما از آنجا که بیشتر افراد در این داستان درگیر وضعیت اقتصادی بد جامعه هستند، اقدامات اصغر در نهایت از سوی انسان‌هایی با وجدان پذیرفته می‌شود. این داستان نیز با پرداخت به موضوعات اجتماعی و اقتصادی، به‌ویژه فقر و فشارهای ناشی از آن، خواننده را به فکر فرو می‌برد.
در این داستان، روابط بین افراد به صورت عمیق و واقعی به تصویر کشیده شده و ما شاهد فداکاری‌های بسیاری از طرف شخصیت‌ها هستیم که حتی حاضرند به نفع یکدیگر از حقوق خود بگذرند. این روایت نه تنها داستانی از فداکاری، بلکه یادآوری از اهمیت بخشش و انسانیت است. در این بخش از داستان، حتی با وجود اینکه اصغر مرتکب دزدی شده است، پذیرفته شدن او از طرف صاحب ماشین و بخشش آن به زیبایی مفهوم انسانیت و گذشت را نشان می‌دهد. نویسنده در این بخش نیز به‌طور هوشمندانه‌ای به ما یادآوری می‌کند که گاهی اوقات انتقام‌جویی می‌تواند غیرضروری باشد و بزرگی انسان در گذشت و بخشش نهفته است.
تحلیل کلی
کوره راه علاوه بر اینکه دو داستان مجزا را روایت می‌کند، توانسته از جنبه‌های مختلفی مانند فداکاری، انسانیت، و مشکلات اجتماعی و اقتصادی جامعه، به تحلیلی عمیق و انسانی بپردازد. نویسنده با استفاده از زبان ساده و روان، به‌خوبی درک احساسات و بحران‌های درونی شخصیت‌ها را برای خواننده ملموس کرده است. هر داستان به‌طور خاص بر جنبه‌های مختلف انسانی تمرکز دارد و از زاویه‌های متفاوتی به مسائل اجتماعی نگاه می‌کند.
از نظر نگارش، فرهانچی از زاویه دید دانای کل استفاده کرده است که به خواننده این امکان را می‌دهد تا هم‌زمان با تمام شخصیت‌ها در جریان ماجرا قرار بگیرد. طراحی جلد کتاب نیز به خوبی دو داستان متفاوت را به نمایش می‌گذارد و به‌طور مؤثری در شناخت کلی از محتویات کتاب به کمک خواننده می‌آید.
در نهایت، کوره راه نه تنها یک کتاب داستانی جذاب است بلکه یک اثر اجتماعی و انسانی است که به خواننده یادآوری می‌کند که در دنیای امروز انسان‌ها باید همچنان نسبت به یکدیگر حساس و همدل باشند، حتی در سخت‌ترین شرایط.