بزرگنمایی:

بهزاد میقانی

نوعی چاه است که در آن آب زیرزمینی به دلیل فشار طبیعی از داخل زمین به سطح می‌آید، بدون نیاز به پمپاژ. این چاه‌ها معمولاً در مناطقی که سفره‌های آب زیرزمینی بین لایه‌های غیرقابل نفوذ محبوس شده‌اند، یافت می‌شوند.
آیا چاه آرتزین برای ایران مناسب است؟
ایران کشوری با اقلیم خشک و نیمه‌خشک است که منابع آبی آن به‌ویژه در سال‌های اخیر به دلیل خشکسالی و برداشت بیش‌ازحد کاهش یافته است. با این حال، چاه‌های آرتزین برای ایران به چند دلیل مناسب نیستند یا 
به‌طور گسترده مورد استفاده قرار نگرفته‌اند:
شرایط زمین‌شناسی:
چاه‌های آرتزین نیازمند سفره‌های آب محصور با فشار طبیعی هستند که در بسیاری از مناطق ایران، چنین شرایطی کمتر یافت می‌شود. بیشتر منابع آب زیرزمینی ایران در آبخوان‌های آزاد قرار دارند که فاقد فشار لازم برای ایجاد چاه آرتزین هستند.
کمبود منابع آب تجدیدپذیر:
میزان بارندگی در ایران پایین است و بسیاری از سفره‌های آب زیرزمینی در حال تخلیه هستند. حتی اگر در برخی مناطق چاه‌های آرتزین قابل حفر باشند، احتمال کاهش فشار و خشک شدن آن‌ها در درازمدت بالا است.
عدم پایداری در درازمدت:
در شرایط فعلی که بسیاری از دشت‌های ایران با بحران فرونشست زمین مواجه‌اند، استخراج آب از طریق چاه‌های آرتزین می‌تواند منجر به تخریب ساختارهای زمین‌شناسی و تسریع فرونشست شود.
تکنولوژی و هزینه‌ها:
حفر چاه‌های آرتزین به فناوری خاصی نیاز دارد و هزینه آن نسبت به چاه‌های معمولی بالاتر است. در بسیاری از مناطق ایران، کشاورزان و بهره‌برداران منابع آبی ترجیح داده‌اند از چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق با پمپاژ استفاده کنند که کنترل بیشتری بر میزان برداشت دارد.
آیا در ایران چاه آرتزین وجود دارد؟
در برخی مناطق خاص ایران، به‌ویژه نواحی کوهستانی و مناطقی که آبخوان‌های تحت‌فشار وجود دارند، چاه‌های آرتزین مشاهده شده‌اند. اما به دلیل محدودیت‌های زمین‌شناسی و کاهش منابع آب، استفاده از این نوع چاه‌ها رایج نبوده و توسعه پیدا نکرده است.
راه‌حل‌های جایگزین برای مدیریت آب در ایران
با توجه به مشکلات کم‌آبی، راه‌حل‌های زیر به‌جای استفاده از چاه‌های آرتزین پیشنهاد می‌شود:
مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی با کنترل برداشت و احیای آبخوان‌ها
افزایش بهره‌وری آبیاری در کشاورزی
استفاده از تکنیک‌های تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها
توسعه فناوری‌های شیرین‌سازی و بازیافت آب
نتیجه‌گیری
چاه‌های آرتزین به دلیل نیاز به شرایط زمین‌شناسی خاص، عدم پایداری منابع آبی، و مشکلات فنی و اقتصادی، گزینه مناسبی برای تأمین آب در ایران نبوده‌اند. در عوض، تمرکز بر مدیریت هوشمندانه آب‌های زیرزمینی و روش‌های نوین تأمین آب، بهترین راهکار برای مقابله با بحران کم‌آبی در کشور است.