بزرگنمایی:
از سرمایه اجتماعی تا توسعه پایدار؛ چرا مشارکت زنان بخشی جداییناپذیر از آینده ایران است
حدیث ربانی
توسعه پایدار در جهان امروز، بیش از آنکه به منابع طبیعی یا شاخصهای اقتصادی وابسته باشد، به کیفیت سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی هر جامعه بستگی دارد.
در این میان، زنان به واسطه نقشآفرینی در خانواده، آموزش، اقتصاد و فعالیتهای اجتماعی، از مهمترین کنشگران تولید سرمایه اجتماعی به شمار میآیند. سرمایهای که بر پایه اعتماد، مشارکت، همبستگی و مسؤولیتپذیری شکل میگیرد و زمینهساز پیشرفت و انسجام ملی است.
رابرت پاتنام، نظریهپرداز برجسته سرمایه اجتماعی، معتقد است جوامعی که از اعتماد عمومی و مشارکت مدنی بیشتری برخوردارند، در حل مسائل اجتماعی و تحقق توسعه موفقتر عمل میکنند.
از سوی دیگر، هاوارد بوئن، بنیانگذار نظریه مسئولیت اجتماعی این مفهوم را تعهد آگاهانه افراد و نهادها نسبت به منافع عمومی جامعه میداند(putnam.2000)
بر این اساس، مسؤولیت اجتماعی صرفاً به فعالیتهای خیریه ، محدود نمیشود، بلکه به معنای مشارکت فعال در بهبود کیفیت زندگی جامعه است(Bowen.1953)
زنان در این عرصه نقشی تعیینکننده دارند. خانواده، نخستین نهاد اجتماعی است که ارزشهایی همچون مسؤولیتپذیری، قانونمداری، احترام، گفتوگو و همدلی در آن شکل میگیرد و زنان در انتقال این ارزشها به نسل آینده نقشی محوری ایفا میکنند.
افزون بر این، حضور گسترده زنان در آموزش، سلامت، کارآفرینی، فعالیتهای فرهنگی و سازمانهای مردمنهاد، ظرفیت ارزشمندی برای افزایش سرمایه اجتماعی کشور فراهم کرده است.
در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران، از جمله اصول 20 و 21 قانون اساسی و نیز سیاستهای کلی خانواده، بر حفظ کرامت، حمایت از حقوق و فراهمسازی زمینه نقشآفرینی زنان در چارچوب ارزشهای اسلامی تأکیدشده است.
این رویکرد نشان میدهد که مشارکت مسؤولانه زنان، نه صرفاً یک مطالبه اجتماعی، بلکه یکی از الزامات تحقق توسعه متوازن و پیشرفت ملّی است.
امروز ایران برای عبور از چالشهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، بیش از هر زمان دیگری به تقویت سرمایه اجتماعی نیاز دارد. تحقق این هدف، مستلزم بهرهگیری از ظرفیت همه شهروندان، بهویژه زنان، در عرصههای تصمیمسازی، آموزش، کارآفرینی و فعالیتهای مدنی است.
توانمندسازی زنان، در حقیقت سرمایهگذاری بر آینده کشور است؛ زیرا جامعهای که زمینه حضور مسؤولانه و مؤثر زنان را فراهم کند، از اعتماد عمومی بیشتر، انسجام اجتماعی عمیقتر و توسعهای پایدارتر برخوردار خواهد بود
آینده ایران، بیش از هر چیز، بر سرمایه انسانی و اجتماعی آن استوار است و زنان، از مهمترین سرمایهسازان این آیندهاند.